ilgili kişinin hakları

İlgili Kişinin Hakları

KVKK : İlgili kişinin (veri sahibinin) hakları nelerdir?

Anayasamızda kişinin temel hak ve ödevleri düzenlenmiştir. Özel hayatın gizliliği de kişinin temel haklarından biridir. Bu hak, Anayasa’nın 20’nci maddesinde güvence altına alınmış olup; herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.

Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.

Bu anlamda bireyler, hangi amaçla hangi kişisel verilerinin kullanıldığını öğrenme hakkına sahip olduğu gibi söz konusu kişisel verilerde herhangi bir yanlışlık bulunması halinde bu durumun düzeltilmesini ya da verilerinin silinmesini isteme hakkına da sahiptirler.

Kişisel veriler, ancak Kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Yasal bir düzenleme bulunmaması ya da bireyin kendisine ait kişisel verilerin işlenmesi yönünde açık bir irade beyanının olmaması durumunda kişisel verilerin işlenebilmesi mümkün değildir.

İlgili kişi, kişisel verisi işlenen gerçek kişiyi ifade eder. 

İlgili Kişinin Hakları (KVKK mad.11)

Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili;

  • Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,
  • Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
  • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
  • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
  • Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme, (yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme dahil)
  • Kanun’un 7’nci maddesinde öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme, (yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme dahil)
  • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme hakkı,
  • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
  • Kişisel verilerin Kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme, haklarına sahiptir.

İlgili kişiler, kişisel verilerinin korunmasına ilişkin hakları kapsamında yargı yoluna başvurabilecekleri gibi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile getirilen diğer hak arama yöntemlerini de kullanabilirler. Bu kapsamda, ilgili kişilerin KVKK uygulanmasıyla ilgili taleplerini ilk olarak veri sorumlusuna iletmeleri gerekmektedir . 

Veri Sorumlusuna Başvuru Hakkı (KVKK mad.13)

Veri sorumlusuna başvuru, yazılı olarak ya da Kişisel Verileri Koruma Kurulunun belirlediği diğer yöntemlerle (kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi, güvenli elektronik imza, mobil imza ya da ilgili kişi tarafından veri sorumlusuna daha önce bildirilen ve veri sorumlusunun sisteminde kayıtlı bulunan elektronik posta adresini kullanmak suretiyle veya başvuru amacına yönelik geliştirilmiş bir yazılım ya da uygulama vasıtasıyla veri sorumlusuna başvurma) yapılabilir.

Bu başvuruyu alan veri sorumlusunun, ücretsiz olarak veya işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi halinde, Kurul tarafından belirlenen tarifeye göre alacağı ücret mukabilinde en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde talebi incelemesi; kabul veya gerekçesini açıklayarak reddetmesi, ayrıca cevabını ilgili kişiye bildirmesi gerekir. 

Veri sorumlusunun başvuruda belirtilen talebi kabul etmesi halinde, gereğini yerine getirmesi; şayet ilgili kişinin, Kanunun uygulanmasıyla ilgili talebine konu hususta veri sorumlusu hatalıysa, alınan ücretin ilgiliye iade edilmesi gerekmektedir.

Kişisel Verileri Koruma Kuruluna Şikayet Hakkı ve Kurulun Şikayetleri İncelemesi (KVKK mad.14-15):

Veri sorumlusuna yapılan başvuruda; talebin reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya başvuruya süresinde (30 gün) cevap verilmemiş olması durumlarında ilgili kişiler Kurula şikayet hakkına sahip olacaklardır. İlgili kişilerin veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan Kurula şikayet yoluna gitmesi mümkün değildir.

İlgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. 

Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un 6’ncı maddesinde belirtilen şartları taşımayan (belli bir konuyu ihtiva etmesi, yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olmaması, dilekçe sahibinin adı soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması, ihbar ve şikâyetler incelemeye alınmaz

Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar. 

Veri sorumluları, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç, Kurul tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri 15 gün içinde göndermek veya gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.

Şikâyet üzerine Kurul, talebi inceleyerek ilgililere bir cevap verir. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.

Şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin varlığının anlaşılması hâlinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir.

İhlalin yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurul, bu konuda ilke kararı alır ve bu kararı yayımlar. Kurul, ilke kararı almadan önce ihtiyaç duyması hâlinde, ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini de alabilir. 

Kurul, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık olması hâlinde, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir. 

İlgililerin, Kurulca verilen kararlara karşı idare mahkemelerinde dava açabilmeleri mümkündür.

Kişisel verilerinin işlenmesi kapsamında kişilik hakları ihlal edilen ilgili kişilerin, genel hükümlere göre tazminat hakları saklıdır. Bu kapsamda, ilgili kişiler yargı yoluna gidebilirler.

Başvuru yoluna gitmek zorunlu, şikâyet yoluna gitmek ise ihtiyaridir. Bu nedenle, başvurusu zımnen veya açıkça reddedilen ilgili kişinin bir yandan Kurula şikâyette bulunabilmesi, aynı zamanda veri sorumlusuna karşı doğrudan yargı yoluna gidebilmesi mümkündür.